Hipermetropi
Hipermetropi yakını görememedir. 45 yaşından sonra göz bozukluğu
olmayan kişilerde ortaya çıkan yakın görememe kusuru ile karıştırılmamalıdır.
Hipermetropide göz küresinin ön-arka çapı normalden kısadır.
Bu nedenle, mercekte kırılan ışınlar, ağ tabakanın(retina) üstü
yerine arkasındaki bir noktada odaklanırlar. Işınların ağ tabakası
üzerine
düşmesi için mercek eğriliğinin artması gerekir. Merceğin eğriliğini,
kirpiksi kasın kasılması düzenler. Ancak mercek belirli bir sınırın
ötesinde eğriliğini arttıramadığı için, hipermetrop göz yakın nesneleri
odaklayamaz. Bu nedenle, hipermetroplar gazeteyi uzakta tutarak okurlar.
Ayrıca göz küresinin ön-arka çapı kısa olduğundan, mercek uzak nesneler
için eğriliği arttırır. Sonuçta SİLİER kasın, hiçbir zaman tam gevşeyemediğinden,
baş ağrısına neden olur.
Miyopi
Miyopi uzağı görememedir. Miyopide genellikle
göz küresinin ön-arka çapı normalden uzundur.
Gözün belirli bir uzaklığın ötesindeki nesneleri odaklayamamasına
miyopluk denir. Miyopide genellikle göz küresinin ön-arka çapı
normalden uzundur ve mercek, belirli bir sınırın ötesinde eğriliğini
azaltamaz.
Miyopi, gözlükle düzeltilebilir ve genellikle başka bir soruna yol
açmaz. Patolojik miyopide ise görme kusuru ilerler, ağtabakada
bazı bozukluklar ortaya çıkar.
Astigmatizm
Yarım küre şeklinde olan gözün en dış tabakası kornea oval hal alır,
göz küresinin eğriliği her yönde aynı değildir.
Astigmatizm sıklıkla miyopi ve hipermetropi ile birlikte görülebilir.
Nesneler kişide astigmatın olduğu tarafa uzamış olarak gözükebilir.
Gece ışıklarında dağılmalar olur.
Presbiyobi
Normal kişilerde 45 yaşından sonra ortaya çıkar. Göz merceğinin esnekliği,
yaşla birlikte değişir. Çocuklukta çok esnek olan mercek yıllar geçtikçe
bu özelliğini yitirir ve 70 yaşına doğru neredeyse hiç esnekliği kalmaz.
Mercek sertleştikçe, değişik uzaklıklar üzerinde odaklama güçleşir.
Yaş ilerledikçe göz giderek daha
uzaktaki nesneleri odaklayabilirken, yakındaki nesneleri ağ tabakası
üzerinde odaklayamaz. Bu nedenle,
sağlıklı gözde net görülen en yakın nokta 20 yaşlarında yaklaşık
17 cm iken, 45 yaşından sonra ise yaklaşık 40 cm kadardır.
Yaşlılığa bağlı görme kusuru başlangıçta pek fark edilmez. Yapay
ışıkta küçük harfleri odaklamada güçlük çekilir. Hasta daha sonra
yakında bulunan yazıları okuyamamaya başlar. Bir süre sonra gazete
gözden uzaklaştırıldığında yazıların daha rahat okunabildiği
fark edilir. Ama bu kez de küçük puntolu yazıları okumak güçleşir.
Glokom (Göz tansiyonu)
Görme yetisini kaybettirebilen bu rahatsızlığın halk arasındaki
adı göz tansiyonudur. Göz içi basıncının normal değeri 10-20 mmHg
kadardır. Göz tansiyonunun yükselmesine bağlı olarak ortaya çıkan
görüş bozukluğu yada görme duyusunda azalmayı kişi fark ettiğinde
görme duyusunun % 90 kaybetmiş demektir. Göz içi basıncının yükselmesi
ile görüntüyü beyne ulaştırma görevini üstlenen görme siniri hasar
görür ve görme sinirindeki tahribat zamanında kontrol altına alınmazsa,
görme alanında daralması ve görüş azalması ortaya çıkar.
En sık rastlanan açık açılı glokom en az belirti veren glokom türüdür.
Görmede belirgin azalma ve ağrı hissedilmediğinden bu glokom çok
geç fark edilir. hastalığın erken teşhis edilmesi bir göz uzmanı
tarafından yapılan rutin göz muayenesi taraması ile mümkündür.
Mercekler
Görme bozukluklarının düzeltilmesinde çeşitli mercek tipleri kullanılır: Miyop
bir gözün ön-arka çapı normalden uzun olduğundan, göz merceği belirli bir
uzaklığın ötesindeki nesneleri ağ tabakada odaklayamaz. Bu durumda ıraksak
mercekler
kullanılarak, uzaktaki görüntünün ağa tabaka üzerinde doğru odaklanması sağlanır.
Miyopide
düzeltme
Hipermetroplarda ise gözün ön-arka çapı normalden kısadır.
Göz merceği yakındaki nesnelerin görüntülerini ağtabakanın üzerine düşürecek
kadar eğriliğini değiştiremez.
Böylece, görüntü ağ tabakanın arkasında oluşur. Yakınsak mercekle, kırılma
derecesi artan ışınların toplanacağı odak uzaklığı kısalır ve görüntü ağ
tabakanın üzerine düşer.
Hipermetropide düzeltme
Saydam tabaka eğriliğinin düzensizliğine bağlı bir
görme kusuru olan astigmatizmin düzeltilmesinde silindirik mercekler
kullanılır. Astigmatizmde, saydam tabaka
üzerinde birbirini dik olarak kestiği varsayılan iki eksenin eğriliği
birbirinden farklıdır. Böylelikle paralel iki ışık demeti, merceğin odağında
bir nokta
değil, çizgi oluşturur. Bu ise görüntünün bozulmasına yol açar. Silindirik
mercekler bu iki eksende eğrilik farkını, her eksen için farklı güçte
kırarak ortadan kaldırır.
Bazı durumlarda, merceklerin güneş gözlüğü işlevi de görerek göze gelen ışınları
süzmesi istenir. Bu amaca uygun çeşitli renkli mercekler vardır. Bunlar, ışık
tayfının bütün dalga boylarını belirli ölçüde emerek ışık şiddetini azaltabilir.
Tayftaki ışınların bir bölümünü geçirmeyen renkli mercekler de vardır. Bazı
mercekler ise morötesi ışınları emer. Kayakçılar, morötesi ışınların zararlı
etkisini önlemek için bu mercekleri kullanırlar.
Kontak lensler
Saydam tabakanın üzerine yerleştirilen ve gözde uzun süre kalabilen mercekler
kontak lens ya da lens olarak adlandırılır. Kontak lens takılmadan önce, göz
hekiminin gerekli incelemeleri yapması gerekir. Saydam tabakanın eğriliği ile
ilgili çeşitli ölçümler yapılarak, lensin göze uyumluluğu sağlanmalıdır. Kontak
lenslerle ilgili ağır yan etkilere ender rastlanır. Uzun süre gözde kalmasına
bağlı olarak kontak lensin örseleyici etkisi ortaya çıkabilir. Ancak kuralına
uygun kullanım ve belirli bir alışma süreci sonunda çoğu zaman bazı sorunlar
ortadan kalkmaktadır.
Lens Çeşitleri:
- Sert Lensler
- Yumuşak Lensler
- Gaz Geçirgen Sert Lensler
Sert Lensler
ARTIK ÜRETİLMEMEKTE VE KULLANILMAMAKTADIR.
- Elli yıl kadar önce geliştirilen ilk başarılı kontakt lensler, ticari adı
pleksiglas olan polimetil metakrilattan üretilmiştir.
- Epeyce büyük olan ve göze güçlükle takılan ilk sert lensler, saydam tabakayı
ve göz akının önde kalan bir bölümünü kaplıyorlardı. Sonraları yalnızca saydam
tabakayı kaplayan daha küçük lensler yapıldı.
- Sert lensler, özellikle astigmatizmde iyi görüntü sağlamaları, kolay temizlenmeleri,
dayanıklı olmaları nedeniyle çok yaygınlaştı.
Yumuşak Lensler
Hidroksietil metakrilat gibi yapay organik bileşiklerden üretilen esnek yapılı
yumuşak lenslerin, sert lenslere göre önemli üstünlükleri vardır; bunlar
daha kolay takılır ve uyum süreleri daha kısadır. Saydam tabakada şişmeye
neden olmadan uzun süre gözde kalabilirler. Bu lenslerin kullanımı çok
rahattır ve şu an dünyada lens kullananların %95'i bu lensleri kullanmakadır.
Lense alışma süresi çok kısadır. En önemli sorunu tüm lenslerde olduğu gibi
hijyen kurallarına dikkat etmektir. Lens takıp çıkarmadan önce muhakkak ellerin
yıkanması gereklidir.
Kontak lense bağlı göz enfeksiyonları, saydam tabakanın dış yüzeyinde zor
iyileşen ağrılı yaralara (saydam tabaka ülseri) yol açabilir. Saydam tabaka
ülseri, kalıcı hasar oluşumuna ve buna bağlı görme kaybına yol açabilir. Dolayısıyla
hangi tip olursa olsun lens takan kişilerin gözünde başlayan kızarma ve ağrı,
hemen göz hekimine başvurulmasını gerektiren belirtilerdir.
Gaz Geçirgen Yarı Sert Lensler
Gaz geçirgen sert lensler, saf silikon ya da selüloz asetat butirat gibi maddelerden
üretilir. Yüksek görüntü kalitesi, dayanıklılık ve temizleme kolaylığı yönünden
sert lenslere benzemekle birlikte, bunların yüzeyinden oksijen ve karbondioksit
geçer. Saydam tabaka, temas ettiği havayla doğrudan solunum yaparak hava
ile gaz alışverişinde bulunduğundan, lensten gaz geçişi önemli bir konudur.
Saydam tabakanın damarları olmadığından, bu dokunun oksijen gereksinimi
havadan sağlanır.
Ayrıca gaz geçirgen sert lensler, sert lenslerden daha esnektir, ısıyı da
daha kolay iletirler. Bu özellikleri, uzun süreli kullanımda önemli birer üstünlüktür.
Gaz geçirgen sert lensler, rahatlık sıralamasında yumuşak lenslerle sert lenslerin
arasında yer alır.
Cerrahi tedavi
Gözlük ve temas camı kullanmak istemeyenlerde korneaya uygulanan
cerrahi yöntemlerle, kırma kusurlarının düzeltilmesi özellikle günümüzde
büyük aşama göstermektedir.
Uygulanan
tedavilerin arasından en sık sözü edilenler:
- Radial Keratotomi
Miyopi tedavisinde
uzun yıllar kullanılan bu yöntemle kornea üzerinde kesiler yapılarak,
korneaya
kalın kenarlı mercek şekli verilir.
- Excimer laser
Laser ışınları yardımıyla, kornea
merkezi doku ablasyonu yapılarak düzleştirilir. Kornea üst tabakası
mekanik yöntemlerle uzaklaştırılır ve miyopi bu şekilde düzeltilir.
Astigmatizm de miyopi ile birlikte veya tek başına, excimer laser
ile tedavi edilebilir. Hastanın gözleri operasyondan sonra kapatılır.
Gözün epitel dediğimiz üst dokusu oluşuncaya kadar (maksimum 48
saat) hasta ağrı duyar.
- Lasik
10 dereceye kadar olan yüksek miyoplarda
ve 3- 4 dereceye kadar olan hipermetroplarda başarı ile uygulanabilmektedir.
